Metale i stopy - lista haseł

Metale hasła do krzyżówek to kompletne zestawienie pojęć z zakresu chemii, metalurgii i mineralogii, ułatwiające dopasowanie terminów do wolnych pól w diagramie. Baza obejmuje pierwiastki z układu okresowego, stopy przemysłowe oraz terminologię procesów wielkopiecowych. Każda pozycja zawiera precyzyjną liczbę liter oraz zwięzłą charakterystykę fizykochemiczną, co pozwala na szybką weryfikację poszukiwanego hasła.

Metale według liczby liter

Hasła 3-literowe

Lit (3 litery) – Metal alkaliczny o liczbie atomowej 3 i gęstości 0,534 g/cm³.
Sód (3 litery) – Reaktywny metal z grupy litowców o liczbie atomowej 11 i symbolu Na.
Ren (3 litery) – Trudno topliwy metal przejściowy o liczbie atomowej 75 i symbolu Re.
Osm (3 litery) – Najgęstszy naturalny metal o liczbie atomowej 76 i symbolu Os.
Cez (3 litery) – Wysoce reaktywny metal o liczbie atomowej 55 i najniższej twardości Mohsa 0,2.
Bar (3 litery) – Pierwiastek z grupy berylowców o liczbie atomowej 56 i symbolu Ba.
Ind (3 litery) – Miękki, srebrzystobiały metal o liczbie atomowej 49 i symbolu In.
Rad (3 litery) – Silnie promieniotwórczy metal ziem alkalicznych o liczbie atomowej 88 i symbolu Ra.
Rod (3 litery) – Szlachetny platynowiec o liczbie atomowej 45 i symbolu Rh.
Erb (3 litery) – Lantanowiec o symbolu Er i liczbie atomowej 68, stosowany w technice laserowej.
Tul (3 litery) – Najrzadszy z naturalnych lantanowców o symbolu Tm i liczbie atomowej 69.

Hasła 4-literowe

Cynk (4 litery) – Metal przejściowy o liczbie atomowej 30 i gęstości 7,14 g/cm³.
Glin (4 litery) – Lekki metal o liczbie atomowej 13 i temperaturze topnienia 660,3 °C.
Ołów (4 litery) – Ciężki metal o liczbie atomowej 82, wykazujący twardość Mohsa 1,5.
Uran (4 litery) – Promieniotwórczy aktynowiec o liczbie atomowej 92 i masie atomowej 238,03.
Cyna (4 litery) – Srebrzystobiały metal o liczbie atomowej 50 i temperaturze topnienia 231,9 °C.
Kadm (4 litery) – Toksyczny metal przejściowy o liczbie atomowej 48 i gęstości 8,65 g/cm³.
Iryd (4 litery) – Wyjątkowo odporny na korozję platynowiec o liczbie atomowej 77 i symbolu Ir.
Wapń (4 litery) – Metal ziem alkalicznych o liczbie atomowej 20 i gęstości 1,55 g/cm³.
Terb (4 litery) – Srebrzystobiały lantanowiec o symbolu Tb i liczbie atomowej 65.
Rtęć (4 litery) – Jedyny metal występujący w warunkach normalnych w stanie ciekłym, o liczbie atomowej 80.

Hasła 5-literowe

Miedź (5 liter) – Plastyczny metal o doskonałym przewodnictwie elektrycznym i liczbie atomowej 29.
Potas (5 liter) – Bardzo miękki metal alkaliczny o liczbie atomowej 19, reagujący gwałtownie z tlenem.
Chrom (5 liter) – Twardy metal przejściowy o liczbie atomowej 24 i temperaturze topnienia 1907 °C.
Tytan (5 liter) – Lekki i wytrzymały metal o liczbie atomowej 22 i gęstości 4,54 g/cm³.
Ruten (5 liter) – Platynowiec o liczbie atomowej 44, wykazujący twardość Mohsa 6,5.
Wanad (5 liter) – Metal przejściowy o liczbie atomowej 23, stosowany jako dodatek stopowy do stali.
Rubid (5 liter) – Srebrzystobiały metal alkaliczny o liczbie atomowej 37 i temperaturze topnienia 39,3 °C.
Polon (5 liter) – Silnie promieniotwórczy metaloid o liczbie atomowej 84 i symbolu Po.
Iterb (5 liter) – Miękki lantanowiec o symbolu Yb i liczbie atomowej 70.

Hasła 6-literowe i dłuższe

Żelazo (6 liter) – Główny składnik stopów konstrukcyjnych o liczbie atomowej 26 i symbolu Fe.
Srebro (6 liter) – Metal szlachetny o najwyższym przewodnictwie elektrycznym i liczbie atomowej 47.
Kobalt (6 liter) – Ferromagnetyczny metal przejściowy o liczbie atomowej 27 i symbolu Co.
Nikiel (6 liter) – Metal odporny na korozję o liczbie atomowej 28, stosowany do powłok galwanicznych.
Bizmut (6 liter) – Kruchy metal o liczbie atomowej 83, wykazujący silny diamagnetyzm.
Pallad (6 liter) – Szlachetny platynowiec o liczbie atomowej 46, absorbujący duże ilości wodoru.
Magnez (6 liter) – Lekki metal o liczbie atomowej 12 i gęstości 1,74 g/cm³.
Lantan (6 liter) – Pierwszy z lantanowców o symbolu La i liczbie atomowej 57.
Wolfram (7 liter) – Metal o najwyższej temperaturze topnienia 3422 °C i liczbie atomowej 74.
Platyna (7 liter) – Cenny metal szlachetny o liczbie atomowej 78 i gęstości 21,45 g/cm³.

Stopy i ich nazwy handlowe

Mosiądz (7 liter) – Stop miedzi i cynku o gęstości około 8,5 g/cm³, wykazujący dobrą odporność na korozję.
Brąz (4 litery) – Stop miedzi z cyną lub innymi metalami, charakteryzujący się wysoką odpornością na ścieranie.
Stal (4 litery) – Stop żelaza z węglem o zawartości węgla poniżej 2%, poddawany obróbce plastycznej.
Żeliwo (6 liter) – Odlewniczy stop żelaza z węglem o zawartości węgla przekraczającej 2%.
Elektron (8 liter) – Lekki stop magnezu z dodatkiem aluminium, cynku oraz manganu.
Dural (5 liter) – Stop aluminium z miedzią, manganem i magnezem, o podwyższonej wytrzymałości mechanicznej.
Amalgamat (9 liter) – Stop rtęci z innymi metalami, takimi jak srebro, złoto lub cynk.
Monel (5 liter) – Odporny na korozję stop niklu z miedzią oraz niewielką domieszką żelaza.
Inwar (5 liter) – Stop żelaza z niklem o wyjątkowo niskim współczynniku rozszerzalności cieplnej.
Konstantan (10 liter) – Stop miedzi z niklem o wysokiej oporności elektrycznej niezależnej od temperatury.
Tombak (7 liter) – Stop miedzi z cynkiem o zawartości miedzi powyżej 80%, imitujący złoto.
Spiż (4 litery) – Stop miedzi z cyną, cynkiem i ołowiem, używany tradycyjnie do odlewu dzwonów.
Lut (3 litery) – Stop niskotopliwy stosowany do spajania elementów metalowych metodą lutowania.
Alpaka (6 liter) – Stop miedzi, niklu i cynku, nazywany również nowym srebrem.
Widia (5 liter) – Bardzo twardy spiekany węglik wolframu z dodatkiem kobaltu jako spoiwa.
Zamak (5 liter) – Stop cynku z aluminium, miedzią oraz magnezem, używany do odlewów ciśnieniowych.
Melchior (8 liter) – Odporny na działanie kwasów organicznych stop miedzi z niklem.

Słownictwo hutnicze w krzyżówkach

Surówka (7 liter) – Ciekły produkt wielkopiecowy o wysokiej zawartości węgla, przeznaczony do dalszego przerobu.
Żużel (5 liter) – Produkt uboczny procesów metalurgicznych, stanowiący mieszaninę krzemianów i tlenków.
Koks (4 litery) – Paliwo i reduktor w procesie wielkopiecowym, uzyskiwane z węgla kamiennego.
Spiek (5 liter) – Porowaty materiał wsadowy powstały w procesie termicznego aglomerowania drobnych rud.
Wsad (4 litery) – Ogół surowców wprowadzanych jednorazowo lub w sposób ciągły do pieca hutniczego.
Konwertor (9 liter) – Piec metalurgiczny służący do otrzymywania stali poprzez przedmuchiwanie surówki tlenem.
Świeżenie (8 liter) – Proces obniżania zawartości węgla i domieszek w surówce poprzez ich utlenianie.
Topnik (6 liter) – Dodatek mineralny ułatwiający upłynnianie skały płonnej i tworzenie żużla.
Czerep (6 liter) – Zastygła warstwa metalu lub żużla osadzająca się na ścianach tygla odlewniczego.
Kokila (6 liter) – Metalowa forma trwała przeznaczona do wielokrotnego odlewania płynnych metali.
Wlewek (6 liter) – Skrzepnięty blok metalu lub stopu otrzymany po odlaniu do formy.
Walcarka (8 liter) – Maszyna hutnicza służąca do plastycznego kształtowania metali między obracającymi się walcami.
Hartowanie (10 liter) – Zabieg cieplny polegający na szybkim schłodzeniu metalu w celu zwiększenia twardości.
Odpuszczanie (12 liter) – Obróbka cieplna stosowana po hartowaniu w celu zmniejszenia naprężeń i kruchości.
Wyżarzanie (10 liter) – Nagrzewanie materiału do określonej temperatury, wygrzewanie i powolne studzenie.
Szlaka (6 liter) – Potoczne określenie żużla wielkopiecowego stosowane w terminologii hutniczej.
Dymarka (7 liter) – Historyczny piec hutniczy o działaniu fali redukcyjnej, służący do wytopu żelaza.

Krótkie odpowiedzi

Jaki jest najtwardszy metal przejściowy w krzyżówkach?

Najtwardszym metalem przejściowym występującym w hasłach krzyżówkowych jest chrom (Cr) o twardości 8,5 w skali Mohsa. W zadaniach często pojawia się również wolfram (W) ze względu na najwyższą temperaturę topnienia wynoszącą 3422 °C. Oba pierwiastki są kluczowymi składnikami stopowymi w hutnictwie.

Jakie są najpopularniejsze czteroliterowe stopy metali w krzyżówkach?

Najpopularniejsze czteroliterowe stopy metali to stal oraz brąz. Stal stanowi stop żelaza z węglem o zawartości węgla poniżej dwóch procent, natomiast brąz jest stopem miedzi z cyną lub innymi metalami. Rzadziej spotykanym hasłem o tej samej długości jest spiż, czyli stop miedzi, cyny i cynku.

Czym różni się mosiądz od tombaku w hasłach krzyżówkowych?

Mosiądz i tombak to stopy miedzi z cynkiem, jednak różnią się zawartością procentową składników. Tombak zawiera ponad osiemdziesiąt procent miedzi, co nadaje mu barwę imitującą złoto. Klasyczny mosiądz ma mniejszą zawartość miedzi i w krzyżówkach jest definiowany jako stop o szerokim zastosowaniu maszynowym.

Z tej samej półki

Zweryfikowano: 2026-07-20

Metale i stopy – lista haseł